Σεισμός στο λιμάνι των πειρατών

Λέγεται ότι η ατυχία των Αϊτινών ήταν παροιμιώδης, με την ενεργοποίηση ενός όχι τόσο ενεργού ρήγματος, με έναν σπάνια τόσο ισχυρό για τα δεδομένα της περιοχής σεισμό, ο οποίος -το ατυχέστερο- έγινε σε πολύ μικρό επιφανειακό βάθος και με επίκεντρο πολύ κοντά στην εξαθλιωμένη παραγκούπολη των πειρατών κάθε είδους, το Πορτ-Ο-Πρενς. Μα η περήφανη Αϊτή πάντα άτυχη ήταν. Οι πειρατές πάντα την είχανε στο μάτι…

Τα μμε από χτες μας έχουν κάψει με τη φράση-πιπίλα «η φτωχότερη χώρα του δυτικού ημισφαιρίου».  Η χώρα δεν εντάσσεται πολιτιστικά λόγω γλώσσας στην Λατινική Αμερική, αλλά έχει μεγάλες ιστορικές συγγένειες με αυτή. Μία σειρά από ιστορικές αναλήθειες, μεγάλα παράδοξα και ένα ηρωικό νησί μαύρων συνθέτουν την εκπληκτική ιστορία της.

Το νησί γρήγορα πατήθηκε από τους Ισπανούς, όταν η περιβόητη Santa Maria, ένα από τα τρία πλοία με τα οποία ξεκίνησε ο Κολόμβος έδεσε στο νησί το Δεκέμβρη του 1492. Η ιστορική αυτή ατυχία βέβαια έχει ξεπεραστεί ψυχολογικά ακόμα και από τους ίδιους τους ιθαγενείς αφού σύμφωνα με ένα περιπαικτικό ρητό «αν δεν είχαν ανακαλύψει την Αμερική οι Ισπανοί θα την είχαν ανακαλύψει οι Ολλανδοί».

Επιτέλους ο «Ευρωπαϊκός Πολιτισμός» έρχεται στο νησί. Οι Ισπανοί, αχρείοι και φανατικοί, οι ίδιοι άνθρωποι που στο ταξίδι στον Ατλαντικό Ωκεανό προσεύχονταν στην Παρθένο Μαρία «για να μην πέσουν» στην άβυσσο μόλις φτάσουν στο τέλος της (επίπεδης) γης, θα εξαπατήσουν, θα κλέψουν και –πάντοτε στο όνομα του δικού τους Θεού και του πολιτισμού- θα ποδοπατήσουν τους ντόπιους. Ο Κολόμβος μιλά στην αρχή για τα πιο φιλόξενα άτομα του κόσμου, αλλά καθώς οι Ισπανοί δεν λογαριάζουν τίποτα σύντομα αρχίζουν οι έριδες. Λίγο μετά ο Κολόμβος θέτει στόχο την εξάλειψη των ιθαγενών σε διάστημα 50 χρόνων και λέγεται ότι μόνο  κατά την πρώτη χρονιά της ισπανικής αποίκησης σφάχτηκαν 300.000 από αυτούς.

Οι Ισπανοί με τον καιρό θα την εγκαταλείψουν καθώς δεν έχει πολύ χρυσό και μόλις οι Γάλλοι πατούν πόδι φτιάχνουν μια νέα αποικία. Όλο αυτό το διάστημα οι ντόπιοι ιθαγενείς Arawak και Tainos εξολοθρεύονται και το νησί γεμίζει μαύρους, σκλάβους που φέρνουν τα καράβια των αποικιοκρατών από την Αφρική. Εν τω μεταξύ και άλλοι πειρατές κάνουν την Tortuga ορμητήριο των επιχειρήσεών τους. Πιο διάσημο από τα καλόπαιδα που πέρασαν από εδώ ο παγκοσμίου φήμης Henry Morgan.

Τελικά το 1791 οι μαύροι σκλάβοι ξεκινούν επανάσταση και την 1η Ιανουαρίου 1804 η Αϊτή ανακηρύσσεται θριαμβευτικά ανεξάρτητη παίρνοντας μάλιστα το ιθαγενικό της όνομα Αϊτή και όχι το ευρωχριστιανικό Άγιος Δομίνικος με το οποίο ήταν γνωστή μέχρι τότε.

Έτσι η Αϊτή γίνεται:
-το πρώτο ανεξάρτητο έθνος στην Λατινική Αμερική,

-το πρώτο έθνος στο οποίο οι σκλάβοι των λευκών έφτιαξαν κράτος μετά από επανάσταση,

-το πρώτο κράτος στο οποίο καταργήθηκε η δουλεία (η ιστορία «έδωσε» στους Βρετανούς την πρωτιά χωρίς κανείς να καταλάβει το γιατί),

-το πρώτο κράτος στην σύγχρονη ιστορία εξολοκλήρου κυβερνώμενο από μαύρους,

-το πρώτο κράτος στο οποίο γαλλικές και βρετανικές δυνάμεις αποκρούονται σθεναρά από τη μαύρη φυλή, και με όλα αυτά βέβαια,
-το κράτος-παράδειγμα για την χειραφέτηση της Λατινικής Αμερικής.

Η συνέχεια όμως για την νέα περήφανη δημοκρατία θα είναι τελείως διαφορετική. Όπως έγραψε κάπου ο Eduardo Galeano «η Αϊτή αποκηρύχθηκε ως αιώνια τιμωρία για την αξιοπρέπειά της». Και αυτό συμβαίνει έως σήμερα.

Το 1816 ο Simon Bolivar φτάνει ηττημένος και κυνηγημένος στο νησί και οι ανεξάρτητοι περήφανοι μαύροι κάτοικοι θα του παράσχουν καταφύγιο και θα τον επανεξοπλίσουν για να συνεχίσει τον αγώνα της ανεξαρτησίας. Ο Libertador αργότερα θα ξεχάσει την μικρή περήφανη μαύρη χώρα.

Επειδή πρόκειται για πρώην γαλλική αποικία και είναι επισήμως γαλλόφωνη, οι Γάλλοι με το γνωστό ευρωπαϊκό ρατσισμό περί απολίτιστων θεωρούν δεδομένα δική τους τη χώρα, αλλά σε κάθε επέμβαση τους, τρώνε τα μούτρα τους. Η χώρα τσακίζει το πρεστίζ ακόμα και του Ναπολέοντα που στέλνει ένα αδερφάκι του κάτω για περίπατο και τελικά η ιστορία θα πάρει την εκδίκησή της: τα στρατεύματά του θα τα ξεκάνει ο κίτρινος πυρετός, επιτέλους μια αρρώστια στην υπηρεσία των ιθαγενών, αντίθετα με τις κοινές αρρώστιες που έφεραν οι άποικοι Ευρωπαίοι όταν πάτησαν στην περιοχή και έριχναν τους ιθαγενείς κατά χιλιάδες.

Τελικά καταφέρνουν να την κάνουν φόρου υποτελή αφού από την πρώτη χρονιά της ανεξαρτησίας της χρωστά (στους Γάλλους και πάντα σύμφωνα με τους Γάλλους) ποσό που σήμερα ισούται με 21,7 δις δολάρια, εξωπραγματικό ακόμα και τα σημερινά δεδομένα της χώρας! Η ιστορία συνεχίζεται, οι Αϊτινοί πληρώνουν συνέχεια στη Γαλλία και κυβερνώνται συνέχεια από δικτατορίες, ήδη η χώρα έχει ξεχαστεί από όλους.

Εν μέσω συνεχών δικτατοριών υπό την αιγίδα των Ευρωπαίων και στραγγαλισμού των ντόπιων έρχονται οι βορειοαμερικάνοι, για 20 χρόνια από το 1915, με τον βορειοαμερικανικό στρατό να υπακούει τους τραπεζίτες που φωνάζουν για επέμβαση επειδή «οι μαύροι μας χρωστάνε».
Όσοι ξεσηκώνονται σταυρώνονται, όπως ο αρχηγός των ανταρτών Charlemagne Peralte (σε μία πόρτα προς κοινό παραδειγματισμό).  Η ιστορία καταγράφει το «εξαιρετικό» έργο των ΗΠΑ στην χώρα η οποία μετατρέπεται και επίσημα σε προτεκτοράτο. Ακόμα και σήμερα τα βιβλία ιστορίας εν ολίγοις πληροφορούν τον κόσμο ότι «εμείς τους κάναμε κράτος» χωρίς να μιλούν φυσικά για το στρώσιμο του χαλιού για την επικράτηση συνεχών δικτατοριών με ελάχιστα «δημοκρατικά» διαλλείματα και ακόμα πιο ελάχιστες φωτεινές πολιτικά εξαιρέσεις.

Η χώρα είναι φανερό ότι ασθενεί, και έτσι το 1957 ο πρώην Υπουργός Υγείας Dr. François Duvalier, για τους φίλους “Papa Doc”  θα έρθει να την σηκώσει από το κρεβάτι του πόνου για να την βάλει στο φέρετρο…
Από τους πάμπολλους ικανότατους πειρατές που έχει γνωρίσει η χώρα, ο Papa Doc αποδεικνύεται ο στυγερότερος. Τι τιμή…
Από τους πάμπολλους στυγερούς δικτάτορες που έχει γνωρίσει η Λατινική Αμερική ο Papa Doc αποδεικνύεται ο πλέον διεφθαρμένος και αιμοσταγής. Τι τιμή…

Λίγες λέξεις έχουν στο λεξικό τους οι Duvalier και αυτές χρησιμοποιούν: αίμα, βασανιστήρια, καταπίεση, ρατσισμός, διαφθορά.  Στα σχολεία τα παιδάκια κάθε πρωί προσεύχονται με μία μικρή ωδή στον θεό “Papa Doc” λέγοντας «αγιασθήτω το όνομά Σου»

Μεγάλος δημοκράτης ο Papa Doc, μια φορά μάλιστα έκανε και εκλογές: 1.300.000 άνθρωποι τον ψήφισαν και κανένας δεν τον καταψήφισε. Οι βορειοαμερικάνοι μπορεί δημοσίως να μην άντεχαν τις παλινωδίες του Papa Doc αλλά σίγουρα τον προτιμούσαν από τον κομμουνιστή Fidel Castro λίγο παραπάνω. Οι Ton Τon Macoutes, παραστρατιωτικές ομάδες του καθεστώτος που έφτασαν να γίνουν δυνατότερες από τις επίσημες ένοπλες δυνάμεις εγγυούταν την ασφάλεια του καθεστώτος. Οι μορφωμένοι αποψιλώνονται, οι εργάτες και οι αγρότες παραπαίουν, δεκάδες χιλιάδες δολοφονούνται και το 1/5 του τότε πληθυσμού μεταναστεύει.

Το 1986 όταν ο διάδοχος από το 1971 (που ο Doc πέθανε) και γιός του Jean-Claude πέφτει μετά από 30 χρονάκια στυγνής δικτατορίας η Αϊτή είναι πεθαμένη.

Μετά έρχεται ο λαοφιλής Jean-Bertrand Aristide που έχει το πρόβλημα να είναι αντιπαθής στο Λευκό Οίκο. Το μακρύ χέρι της Ουάσινγκτον είναι πανταχού παρών. Μόνο για την περίπτωση της δικτατορίας του Raoul Cedras το 1991 οι βορειοαμερικάνοι έχουν κρύψει (καταστρέψει;) αρχεία 160.000 σελίδων. Τον ρίχνουν, τον ξανανεβάζουν, ο λαός μόνο πέφτει συνέχεια. Το 1996 τα απρόοπτα συνεχίζονται:  για πρώτη φορά στην ιστορία της η χώρα βλέπει μια κυβέρνηση εκλεγμένη από το λαό να διαδέχεται μια άλλη κυβέρνηση εκλεγμένη από το λαό.

Πολύ γρήγορα πάλι αδιέξοδο, πάλι ο Αριστίντ στην εξουσία, μέχρι να εκδιωχτεί και πάλι το 2004 με θεούς και δαίμονες να έχουν βάλει το χεράκι-χερούκλα τους.

Τέσσερις φορές πιο μικρή από την Ελλάδα, με τον ίδιο πληθυσμό όμως πληθυσμό, έναν πληθυσμό που αμέσως μετά τις ηρωικές και ιστορικές πρωτιές του έβαλε το κεφάλι του στη γκιλοτίνα και έγινε εδώ και χρόνια «ο φτωχότερος του δυτικού ημισφαιρίου».

Το Κοινοβούλιο δεν έπεσε το 2008 όταν εξαθλιωμένοι και αποφασισμένοι Αϊτινοί με αφορμή τις απίστευτες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων επιτέθηκαν για να απομακρυνθούν από δυνάμεις του ΟΗΕ.
Το Κοινοβούλιο κατέρρευσε τώρα, και όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο καταλαβαίνετε ότι δεν είναι και εύκολο να σταθούν και τα περισσότερα παραπήγματα των κατοίκων που βγάζουν 1,5 δολάριο τη μέρα, στο ματωμένο λιμάνι, το Port-Au-Prince, πάντοτε μεγάλο πειρατικό λημέρι,
-για τους πειρατές του 16ου αιώνα και τους αποικιοκράτες Ισπανούς και μετέπειτα Γάλλους και βορειοαμερικάνους,
-μέχρι και τους εγκληματίες του 19ου και του 20ου τους υπερδιεφθαρμένους ηγετίσκους, που με τις πλάτες των μεγάλων του πλανήτη, επανέφεραν την Αϊτή σε καθεστώς μόνιμης δουλείας.

16 Σχόλια to “Σεισμός στο λιμάνι των πειρατών”

  1. Πολύ καλό ιστορικό αφιέρωμα, που υπό τις τραγικές συνθήκες που επικρατούν τις τελευταίες μέρες στο νησί μοιάζει με μνημόσυνο. Να προσθέσω μόνο ότι στους σύγχρονους πειρατές και φονείς των Αϊτινών συγκαταλέγεται και ο δικτάτορας τής γειτονικής Δομινικανής Δημοκρατίας, ο οποίος στα πλαίσια της «φυλετικής κάθαρσης» εξόντωσε πολλές χιλιάδες μαύρους Αϊτινούς μετανάστες και πέταξε τα πτώματά τους σε ένα ποτάμι στα σύνορα των δύο χωρών. Παρόλο που ο ίδιος ήταν μιγάς… μετανοημένος φυσικά.

    Είχα γράψει κι εγώ για την Αϊτή πριν ένα και κάτι χρόνο
    Η πριγκίπισσα της λάσπης

  2. […] 31, 2009 από tsalapeteinos Fidel Castro: The world half a century later Σεισμός στο λιμάνι των πειρατών (Camino del Fuego) Μια γενιά με προσωρινή απασχόληση, του Tito Boeri Θύελλα […]

  3. Εμπρός της γης οι κολασμένοι

  4. @Τσαλαπετεινός
    Δεν θα το έλεγα μνημόσυνο αλλά μια αναφορά στο παρελθόν τους για το οποίο δεν ακούγεται τίποτα και από το οποίο κάποια στιγμή θα πιαστούν (ελπίζω).
    Μιλάς για τον Trujillo να υποθέσω, αντίστοιχο κουμάσι με τον Papa Doc και όντως ρατσίσταρο με τους Αϊτινούς. Δεν ξέρω αν είναι μύθος, αλλά σε έναν συνοριακό δρόμο μια ταμπέλα που έδειχνε προς την Αϊτή έγραφε «Προς την Καταστροφή».

    @Κοντόχοντρος
    Εκτός από κολασμένοι και σεισμοπαθείς

  5. Χουάν μπράβο σου που ξεστράτισες από τη «γνήσια» λατινική αμερική. Πολύ ωραίο το αφιέρωμα. Θα προσθέσω μόνο ένα λίνκι σε ένα αγγλόφωνο άρθρο που συμπληρώνει την ανάρτηση σου: http://www.newstatesman.com/books/2008/08/haiti-aristide-lavalas

    Άσχετο: αμα δέχεσαι παραγγελιές (χωρίς μπαχσίσι) θέλω αφιερωματάκι για Κόστα Ρίκα.

  6. Πράγματι αναφέρομαι στον Τρουχίγιο, τύραννο της Δομινικανής Δημοκρατίας επί 30 έτη. Παραθέτω σχετικό απόσπασμα από τους πρόσφατα εκδομένους «Καθρέφτες» του Εντουάρντο Γκαλεάνο.

    Απαγορεύεται να είσαι μαύρος

    Η Αϊτή και η Δομινικανή Δημοκρατία είναι δύο χώρες χωρισμένες από ένα ποτάμι που λέγεται Μασάκρε (Σφαγή).
    Έτσι ονομαζόταν και πριν το 1937, όμως το όνομα αποδείχτηκε προφητικό: στις όχθες του ποταμού έπεσαν χιλιάδες δολοφονημένοι Αϊτινοί εργάτες που δούλευαν στις φυτίες του χαζαροκάλαμου από τη μεριά της Δομινικανής Δημοκρατίας. Ο στρατηγός Ραφαέλ Λεόνιδας Τρουχίγιο, ένας ποντικός με καπέλο Ναπολέοντα, διέταξε τον αφανισμό εκείνων των μαύρων για να λευκάνει η φυλή, και να εξορκίσει το δικό του ακάθαρτο αίμα.
    Οι εφημερίδες της Δομινικανής Δημοκρατίας δεν το πήραν είδηση. Ούτε της Αϊτής. Μετά από τρεις βδομάδες σιωπή, κάτι είδε το φως της δημοσιότητας, λίγες γραμμές, και ο Τρουχίγιο προειδοποίησε πως δεν έπρεπε να υπερβάλλουν, γιατί οι νεκροί δεν ξεπερνούσαν τις δεκαοχτώ χιλιάδες.
    Μετά από πολλή συζήτηση, πλήρωσε είκοσι εννέα δολάρια για κάθε νεκρό.

    Επίσης στο μυθιστόρημά του «Η γιορτή του τράγου» ο Μάριο Βάργκας Γιόσα κάνει ένα πορτρέτο του δικτάτορα και των τελευταίων ημερών της τυραννίας του.

  7. Και ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο στα ισπανικά

    Testimonio: Haití ya estaba sobre sus rodillas, que ahora está postrado

  8. Και ένα παλιότερο κείμενο του δον Γκαλεάνο για την Αϊτή

    Los pecados de Haití

    ΥΓ: Περδόν για το βομβαρδισμό σχολίων και λυγκών. Ήθελα να γράψω κι εγώ κάτι για την Αϊτή αλλά ελλείψη χρόνου έκανα… χρησικτησία εδώ.

  9. Φίλε Xουαν η Αϊτή είναι η πρωτη χωρα στον κοσμο που αναγνωρισε την ελληνικη επανάσταση και μαλιστα πριν καν γινει ανεξαρτητο κρατος το 1822!!!
    (πως σου ξεφυγε τέτοιο διαμαντι απο το κείμενο?? :P)
    Kαι που να δειτε δηλωσεις ελεϊνου Sarkozy «πληρωνουν θεϊκή κατάρα».. http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/LDE60D28K.htm

  10. […] κάποια παλιότερα κείμενα που παραμένουν επίκαιρα.  Σεισμός στο λιμάνι των πειρατών (Camino del Fuego) Η βλακεία είναι αήττητη (Кроткая) 25 τόνοι καφέ για την […]

  11. @Τσαλαπετεινός
    Ευπρόσδεκτα κάθε είδους σχόλια ειδικά αν συνοδεύονται και από τέτοια λινκ.

    @Visk
    Καλώς τον. «Ξεστράτισα» γιατί και ανήκει η χώρα στην Λατινική Αμερική και γιατί έχει αρκετά δομικά κοινά με αρκετές χώρες πιο νότια.
    Για την Κόστα Ρίκα μου έχουν ξαναζητήσει αφιερωματάκι, αλλά δεν έχει έρθει μέχρι τώρα η ευκαιρία για κάτι τέτοιο. Γενικά άλλωστε είναι η πιο «ήσυχη» χώρα ολόκληρης της ηπείρου σε σχέση με τους χαμούς που γίνονται αλλού. Αν μας δώσει την ευκαιρία η χώρα θα το φτιάξουμε.

    @Ουγκ,ουγκ
    Ναι μέχρι και ο Παπαντρέω το ανέφερε.
    Δεν το θεωρώ άξιο αναφοράς, δε μπορούμε να μιλάμε για την Αϊτή ή οποιαδήποτε Αϊτή και να αναφέρουμε ντε και καλά την Ελλάδα. Μου μοιάζει με την ηλίθια τακτική των μμε που ενώ έχουν χαθεί εκατοντάδες χιλιάδες κάθονται και μιλάνε για τους 14 Έλληνες που ζούσαν εκεί…
    Από την άλλη μπορείς να πεις ότι σημειολογικά ήταν σημαντικό γιατί αναγνώριζαν όλα τα νέα κράτη και τις επαναστάσεις παντού στον κόσμο, την στιγμή που τους ίδιους δεν τους αναγνώριζε κανένας.
    Ο «Σαρκό» μάλλον δεν αναφέρεται στην «μαύρη κατάρα» την οποία όλοι για δεκαετίες υποστήριζαν ότι υπάρχει στην χώρα (στη λογική της λευκής ανωτερότητας) αλλά στην κατάρα να έχει εκτός των κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων και φυσικές καταστροφές. Έτσι ελπίζω δλδ.

  12. Ολο και μαθαινουμε καινουργια πραγματα… Ηταν αναγκη να καταστραφουν τοσες ζωες για να τα μαθουμε άραγε;
    Θα ηθελα να χρησιμοποιησω το ποστ σου (με αναφορα στη πηγη βεβαια) σε μια εκπομπη που σκεφτομαι να κανω για το θεμα «Αϊτη» και ευχαριστω :))

  13. @Rodia
    Ελεύθερα και καλή επιτυχία

  14. Συγχαρητήρια για το κείμενο. Είμαι της άποψης ότι η Αϊτή τιμωρείται ακόμη και σήμερα για την αυθάδειά της να επαναστατήσει. Η δουλεία και η αποικιοκρατία δεν τερματίστηκαν ποτέ πραγματικά, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν με άλλους τρόπους και άλλα μέσα.

    Όσον αφορά το θέμα της βοήθειας των Αϊτινών στην Ελλάδα είναι λιγάκι παρεξηγημένο, με την έννοια ότι μερικοί αποφεύγουν να το αναφέρουν για να μην κατηγορηθούν ότι σκέφτονται «ελλαδοκεντρικά», ας πούμε. Δε συμφωνώ με μια τέτοια άποψη.

    Ισα-ίσα, το γεγονός ότι η επαναστατημένη Αϊτή έδειχνε έμπρακτα την αλληλεγγύη τους στους αγωνιζόμενους για ελευθερία παντού, ακόμη και στην άλλη άκρη του κόσμου είναι κάτι που αυτονότητα τιμά τους Αϊτινούς και όπου το έχω αναφέρει σε επικοινωνία με bloggers άλλων χωρών, προκάλεσε εντύπωση και θαυμασμό (για την Αϊτή, εννοείται)

  15. @Psephis
    Ευχαριστώ.
    Δεν είπα να μην αναφερθεί το ζήτημα της βοήθειας. Είπα να μην παρατηρούνται τα γνωστά φαινόμενα του στυλ «και με τους 14 Έλληνες που ζουν εκεί τι γίνεται», παρακάμπτοντας εκατοντάδες χιλιάδες νεκρών. Μου ανάβει τα λαμπάκια αυτό το πράγμα και γίνεται συνέχεια…

    Πάντως γίνονται απίστευτα πράγματα που δείχνουν πολλά: κάπου πήρε το αυτί μου ότι ο ΟΗΕ «κήρυξε» το τέλος των προσπαθειών διάσωσης την στιγμή που ακόμα έφταναν συνεργεία στη χώρα και έβγαζαν ακόμα επιζώντες…


Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s