Δύο χρόνια Evo Morales

Ο ανορθόδοξος μαρξιστής Ρενέ Ζαβαλέτα (1935-1984) είχε πει κάποτε για την Βολιβία ότι «είναι η πατρίδα της ανισότητας, η χώρα όπου κάποιος πεθαίνει, την στιγμή που ο σκύλος κάποιου άλλου τρώει και χοντραίνει απ’ το φαί».
Οι διαμάχες που αυτές οι ανισότητες επέφεραν, υπήρξαν το κύριο χαρακτηριστικό της αντίδρασης στην κυβέρνηση Μοράλες, η οποία συμπλήρωσε δύο χρόνια, διάστημα αρκετά μεγάλο για να παραμείνει κάποιος Πρόεδρος στην χώρα αυτή. Τιμώντας αυτά τα δύο χρόνια, στηριχτήκαμε σε κάποιους ανθρώπους που ξέρουν πολύ καλύτερα από εμάς τα καθέκαστα.

Τα τρία κειμενα ειναι τα εξης:
-Hace dos años: la historia
ΕΔΩ! Antonio Peredo Leigue, ακαδημαϊκός και βουλευτής του MAS
-Morales logra completar dos años de gobierno
( ΕΔΩ! ) Franz Chávez, δημοσιογράφος IPS Noticias
-Dos anos de Evo  ΕΔΩ!

Hugo Jose Suarez, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Λόιβεν στο Βέλγιο

Ο Έβο Μοράλες συμπλήρωσε στις 22 Ιανουαρίου 2 ακριβώς χρόνια στην προεδρία της Βολιβίας. 10 μήνες περισσότερους από τον δεξιό Γκονζάλο Σάντσες ντε Λοσάδα (2001-2003)[1], αλλά και τον αντιπρόεδρό και διάδοχό του, Κάρλος Μέσα που συμπλήρωσε 19 μήνες στην εξουσία. Μετά από αυτούς ο τωρινός Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Εντουάρντο Ροντρίγκεζ το 2005, με θητεία που άντεξε μόλις 7 μήνες.
Τί άλλαξε όμως κατά την διάρκεια της προεδρίας του στην πιο φτωχή χώρα της Λατινικής Αμερικής?

Μια μικρή εισαγωγή
Η δημοκρατία που θεωρητικά προέκυψε από την απελευθέρωση της χώρας από την ισπανική κορώνα, (γεγονός που αναφέρεται και στους στίχους του εθνικού ύμνου της χώρας) δεν επέφερε, παρά μια αλλαγή στους ίδιους κατέχοντες την εξουσία: οι αποφάσεις δεν λαμβάνοταν πια στην Μαδρίτη αλλά στο Λονδίνο…και στην συνέχεια στην Ουάσινγκτον.
Υπ’ αυτήν την μορφή, το μόνο που έπρεπε να αλλάξει ήταν οι προϊστάμενοι, οι ιθύνοντες: Οι κρεολοί (σ. οι απόγονοι των Ισπανών κονκισταδόρων) ανέλαβαν την εξουσία. Συγκέντρωσαν όλη την εξουσία στα χέρια τους, συμπεριλαμβανομένης και της εκμετάλλευσης όλων των μεγάλων κοινωνικών τομέων (σ. και αγαθών)…
(…)
Ελάχιστα πράγματα κατάφεραν οι εκμεταλλευόμενες μάζες αυτά τα 180 χρόνια (σ. που είναι η Βολιβία ανεξάρτητη). Κάθε εποχή έφτανε με μεγάλες θυσίες και με έναν αναπόφευκτο φόρο από πλευράς των θυμάτων της καταπίεσης. Μια επανάσταση στα μέσα του προηγούμενου αιώνα [2] μπορεί να έδωσε πολιτικές ελευθερίες, αλλά στον οικονομικό τομέα η εκμετάλλευση συνεχίστηκε. Η θέση των πατρόνων και του κράτους ελάχιστα διαφοροποιήθηκε.

Η πρώτη έκπληξη
Στις 18 Δεκεμβρίου του 2005 ήρθε για τον Ίβο Μοράλες ο θρίαμβος με 53%: και στις 22 Ιανουαρίου ξεκίνησε η δουλειά. Οι παλιές δομές, η παλιά άρχουσα τάξη τήρησε στάση αναμονής, λαχταρόντας ταυτόχρονα την επιστροφή του ελέγχου στα χέρια της, πάνω από την (σ. αντίθετη) πλειοψηφία. Ο Αλβάρο Γκαρσία Λινέρα, αντιπρόεδρος της νέας κυβέρνησης ήταν σαφής κατά την παράδοση της εξουσίας: «Η μεγάλη πρόκληση για αυτή την κυβέρνηση είναι η αποαποικιοποίηση του Κράτους»…

Η πρώτη έκπληξη ήρθε με την ανακοίνωση του υπουργικού συμβουλίου. Μία Τσόλα (πάτα ΕΔΩ!) επιλέχθηκε για το υπουργείο Δικαιοσύνης. Ένας Ινδιάνος ως υπουργός Εξωτερικών. Ο Ίβο Μοράλες είχε κάνει την υπέρβαση. Δεν απευθύνθηκε σε αυτούς που ήξεραν να κυβερνούν! Ονόμασε υπουργούς ανθρώπους που δεν είχαν καμία εμπειρία στην διακυβέρνηση του κράτους. (Η άρχουσα τάξη) χαμογέλασε, περιμένοντας ότι ο Έβο θα ερχόταν μετά από μερικούς μήνες, αναθέτοντάς τους τις υπουργικές θέσεις.

Ο νόμος περί υδρογονανθράκων και πετρελαίων
Με αυτό το υπουργικό συμβούλιο όμως, ο Μοράλες προχώρησε και την 1η Μαίου προχώρησε σε κάτι που κανείς δεν είχε τολμήσει μέχρι τότε: ήταν το διάταγμα για τον νόμο περί υδρογονανθράκων.[3]
Ο Μοράλες ήταν πια αντιμέτωπος με τους πανίσχυρους πετρελαιάδες. Ήταν η δεύτερη «πρόκληση» της κυβέρνησης Μοράλες, να ανατρέψει την –από ανεξαρτησίας του κράτους- σχέση των παραγωγικών συντελεστών με τους λίγους και πάμπλουτους. Έξι μήνες μετά είχαν επικυρωθεί τα νέα συμβόλαια: για την παλαιά άρχουσα τάξη ήταν μια μέρα πένθους. Η κυβέρνηση άλλαξε τις συμβάσεις με 12 μεγάλες πολυεθνικές, με αποτέλεσμα να δεκαπλασιάσει τα κέρδη της από την πώληση πετρελαίου και γκαζιού. (δες και παρακάτω). Αναλυτές της αριστεράς δεν σταμάτησαν να επικρίνουν τον Μοράλες πάντως, ενθυμούμενοι, ότι το –βγαλμένο κατευθείαν από τα κοινωνικά κινήματα- προγραμμά του, απαιτούσε και υποσχόταν στην αρχή την εκδίωξη των εταιριών χωρίς καμία αποζημίωση. Οι επικρίσεις αυτές πάντως σύντομα έμειναν στα μυαλά ριζοσπαστικών αριστερών, αφού κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει την αύξηση των κερδών από το πετρέλαιο, το κοινωνικό πρόγραμμα και την βοήθεια που έλαβαν τα χαμηλά εισοδήματα.

Η Συνέλευση και τα αυτονομιστικά κινήματα
Η Συνταγματική Συνέλευση απετέλεσε άλλο ένα ισχυρό χτύπημα. Οι ολιγάρχες δέχτηκαν το πλέον καινοτομιακό και επαναστατικό χτύπημα, την εγκαθίδρυση της Συνέλευσης τον Αύγουστο του 2006, παρά τα φοβερά εμπόδια που προσπάθησαν να προβάλλουν.

Απογοητεύτηκαν αλλά δεν τα παράτησαν. Έκαναν ότι πέρναγε από το χέρι τους: συμμετοχή σε όλες τις επιτροπές, προσπάθεια για την καθιέρωση των 2/3 ως πλειοψηφίας για οποιαδήποτε επικύρωση και απόφαση, επίγνωση του γεγονότος ότι αποτελούν την μοναδική αντιπολίτευση (οι progresistas της αντιπολίτευσης ήταν εκτός νόμου), και προσπάθεια για την δημιουργία αυτονομιστικών κινημάτων [4] και αλλαγής πρωτεύουσας… Οι αντιπολιτευόμενοι απειλούν με ντε φάκτο αυτονομία 4 επαρχιών στα ανατολικά της χώρας, τις πλεόν πλούσιες της χώρας σε πετρέλαιο και άλλες πρώτες ύλες. Εν τέλει, έφτασαν την Συνταγματική ένα βήμα πριν την κατάρρευση, η οποία απεφεύχθη χάρη μόνο στην παρέμβαση (έκτακτης) ανάγκης που έλαβε χώρα. Μόνο μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να σώσει τα μέχρι στιγμής πεπραγμένα και τους νέους κανόνες συνύπαρξης αυτής της κοινωνίας.

Το νέο Σύνταγμα της Βολιβίας επικυρώθηκε τον Δεκέμβριο. Την στιγμή όμως που επικυρωνόταν το νέο Σύνταγμα της Βολιβίας, 4 πολιτείες, η Σάντα Κρουζ, η Μπένι, η Παντο και η Ταρίχα δημιουργούσαν τα δικά τους αυτονομιστικά καθεστώτα.
Το νέο Σύνταγμα της χώρας, μόνο συγκεντρωτικό δεν είναι. Παρόλα αυτά οι επαρχίες που κυνηγούν την αυτονομία το παραγνωρίζουν, ψάχνουν την ανεξαρτησία, και την διοίκηση με τα δικά τους εισοδήματα, τις δικές τους πρώτες ύλες και τον τρόπο διακυβέρνησης. Αυτήν ακριβώς την ώρα των πανυγηρισμών για τα δύο χρόνια της αριστεράς στην εξουσία, ο διάλογος Μοράλες-επαρχιών συνεχίζεται.

Η οικονομία
Η κυβέρνηση Μοράλες υποσχέθηκε εξαρχής να χτυπήσει το εντός και εκτός της χώρας κεφάλαιο, αν και πολλοί την επικρίνουν για διατήρηση οικονομικών πολιτικών της δεξιάς. Η ανάκαμψη της οικονομίας ήταν κάτι για το οποίο δεν ήταν προετοιμασμένη η παρηκμασμένη άρχουσα τάξη. Ο Μοράλες από τις πωλήσεις του γκαζιού και του φυσικού αερίου, μπορούσε το 2007 να παρουσιάσει κρατικά έσοδα 2 δις δολαρίων αντί των 188 εκατομμυρίων δολαρίων που παρουσίαζε η κυβέρνηση το 2001… Κατά τον δεύτερο χρόνο της διακυβέρνησης Μοράλες, κατά την διάρκεια του οποίου η κυβέρνηση μιλά για αύξηση του ΑΕΠ κατά 4% με πλεονασματικό προϋπολογισμό (+2,2%) για πρώτη φορά σε 40 χρόνια, ήταν που και επίσημα πια, προσπάθησε να σαμποτάρει όλα τα οικονομικά επιτεύγματα της κυβέρνησης. Ενίσχυσαν το λαθρεμπόριο των (υποεπιδοτούμενων) καυσίμων, απαίτησαν μείωση των δασμών (…) και προέβησαν σε αυξήσεις όλων των προϊόντων των οποίων την παραγωγή ήλεγχαν. Ήταν η δεύτερη «πρόκληση» της κυβέρνησης Μοράλες, να ανατρέψει την –από ανεξαρτησίας του κράτους- σχέση των προϊόντων του κράτους με τους λίγους και πάμπλουτους.

Το επίδομα Bono Pinto ήταν κάτι παραπάνω από απαραίτητο για τις χαμηλότερες τάξεις. Επιπλέον οι δημοτικές αρχές κατάλαβαν την δραστική παρουσία της Πολιτείας στα καθημερινά προβλήματα του κόσμου. Η αντίδραση των ανωτέρων τάξεων όμως άναψε για τα καλά με τις συντάξεις ζωής και το Renta Dignidad, το λεγόμενο εισόδημα για την αξιοπρέπεια.
Από την άλλη πλευρά πολλοί πιστεύουν ότι ο Έβο Μοράλες δεν έχει προχωρήσει σε μια αλλαγή οικονομικής πολιτικής, ανάλογη με την αλλαγή που έκανε στον τομέα των πολυεθνικών, αλλά και στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης.

Η αναδιανομή της γης
Οι αντιθέσεις σε αυτές τις παροχές είχαν ως πραγματική αιτία της αντίθεσής τους ένα πράγμα: την γη και τους νέους νόμους για την αναδιανομή της. Όλα τα προηγούμενα χρόνια οι κάτοχοι των μεγάλων εκτάσεων κορόιδευαν ή παρέβαιναν την νομοθεσία, περιμένοντας ότι (και με την παράλληλη αστική ανάπτυξη) θα είχαν εξαιρετικά κέρδη χωρίς να καταβάλουν ιδιαίτερη προσπάθεια. (…)
Η απειλή όμως που επικρέμεται από πάνω τους, δεν μπορεί να κρυφτεί στα κείμενα και τα καλέσματα περί αυτονομίας των διαφόρων περιοχών. Συνταγμένα από ή υπό την επιρροή επιχειρηματιών και όλων όσων τους ακολουθούν…Στις συγκεντρώσεις των υποστηρικτών τους είπαν ότι η διανομή της γης (σ. δεν είναι έργο της κυβέρνησης αλλά) των τοπικών αρχόντων, εκκλησιαστικών ή των τοπικών επαρχιών, στους οποίους μάλιστα έδωσαν και τον τίτλο του «κυβερνήτη» (στις σχετικές επαρχίες). Του «κυβερνήτη» που υπακούει στις διαταγές των επιχειρηματιών.

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης
Ο Έβο Μοράλες έχει επίγνωση των σφαλμάτων αυτής της δίχρονης διακυβέρνησης. Λείπει η επικοινωνία, δεδομένου ότι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης βρίσκονται στα χέρια της παλαιάς τάξης η οποία προσφέρει ωδίνες…Ωδίνες αγωνίας που καταστρέφουν ζωές και σπίτια, ωδίνες βίας που συντηρούν την ανασφάλεια.
Αυτή η έλλειψη επικοινωνίας είχε ως αποτέλεσμα, η πόλη του Σούκρε, η πρωτεύουσα της Δημοκρατίας της Βολιβίας, η έδρα της Συνταγματικής Συνέλευσης να πέσει στην βία, στην βία αυτής της τάξης που αρνείται πεισματικά να εγκαταλείψει την εξουσία.

Επιπλέον ο έλεγχος των ΜΜΕ είναι πιθανόν να έχει ως αποτέλεσμα, μια μικρή μειοψηφία να καταφέρει να επιβάλλει τις ιδέες της στην περιοχή της Σάντα Κρουζ.

Τα αποτελέσματα αυτής της μεγάλης επίθεσης θα φανούν μεσοπρόθεσμα.

Το 2008 θα είναι η χρονιά της πολιτικής αποσαφήνισης, θα είναι η εποχή της μάχης των ιδεών… (…)
Πρέπει λοιπόν να στηριχτούμε στα δικά μας κατάλληλα μέσα ενημέρωσης και επικοινωνίας. Δεν μπορούμε να στηριζόμαστε σε αυτά που κατέχουν οι εχθροί μας.

Εκπαίδευση
Περισσότεροι από 600.000 άνθρωποι έμαθαν να γράφουν και να διαβάζουν με την βοήθεια και δασκάλων από την Κούβα. Ήταν το πρόγραμμα “Yo, si puedo”, «Εγώ, ναι μπορώ», το οποίο υπολογίζεται μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2008 να εξαλείψει παντελώς τον αναλφαβητισμό στην χώρα. Υπολογίζεται ότι 200.000 Βολιβιανοί είναι ακόμα αναλφάβητοι.

Για το τέλος ας κρατήσουμε κάτι. Σε αντίθεση με την «δημοκρατία» που ευαγγελίζονται οι δεξιοί της Βολιβίας και τα ξένα συμφέροντα στην χώρα, η κυβέρνηση Μοράλες μέσα στο 2008 θα προχωρήσει στην διεξαγωγή 3 δημοψηφισμάτων. Ένα από αυτά θα κρίνει, αν οι κυβερνήτες των επαρχιών εξισωθούν σε αρμοδιότητα εξουσιών με τον Πρόεδρο.

Μίλησε κανείς για δημοκρατικές διαδικασίες?

_______________________________

[1] Τον άνθρωπο που έπεσε από τον «Πόλεμο του Γκαζιού» του Οκτωβρίου του 2003.
[2]
Μιλα για την Επανάσταση του 1952 του Εθνικού Επαναστατικού Κινήματος υπό τον Víctor Paz Estenssoro
[3]
Αναφέρεται στον Νόμο Ιδιωτικοποίησης του Γκαζιού
[4]
Έξι από τις εννέα επαρχίες της χώρας (La Paz, Santa Cruz, Cochabamba, Pando, Beni, και Tarija) ζητούν περισσότερη αυτονομία. Μάλιστα η Σάντα Κρουζ Ντε Λα Σιέρρα, πρωτεύουσα της Σάντα Κρουζ, είναι η μεγαλύτερη πόλη στην χώρα (μεγαλύτερη και από την Λα Παζ) και θεωρείται το κέντρο της αντιπολίτευσης εναντίον του Μοράλες.

Ιανουάριος 2008


Advertisements

2 Σχόλια to “Δύο χρόνια Evo Morales”

  1. […] η αναλογία αυτή έχει αντιστραφεί ολοκληρωτικά. Πιο αναλυτικά δείτε εδώ κάποια πράγματα σχετικά που γράφαμε πέρυσι τέτοιον καιρό… Μια τέτοια […]

  2. […] υπάρχει αμφιβολία ότι η κυβέρνηση του MAS έχει ήδη γράψει ιστορία. Όπως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι επεισόδια όπως αυτό […]


Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s