Texacontaminacion

Μια δημοσίευση για ένα νέο ντοκιμαντέρ για τη δράση της Texaco στο Εκουαδόρ έγιναν η αφορμή για μία περιεκτική σύνοψη της κατάστασης στις μολυσμένες περιοχές με τη δικαστική διαμάχη να συνεχίζεται. Είναι η λεγόμενη  από τους ντόπιους «Texacontaminacion»…

Ένα νέο ντοκιμαντέρ του γνωστού σκηνοθέτη Τζο Μπέρλινγκερ με τον τίτλο “Crude” θα στρέψει τους επόμενους μήνες τα βλέμματα της παγκόσμιας κοινότητας σε ένα θέμα που πολλοί θα προτιμούσαν να ξεχάσουν και έκαναν τα πάντα για αυτό, εδώ και χρόνια: τα πεπραγμένα της βορειοαμερικανικής εταιρίας Texaco στο Εκουαδόρ της Λατινικής Αμερικής, τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα μια από τις μεγαλύτερες δικαστικές διαμάχες όλων των εποχών και τη μεγαλύτερη σχετιζόμενη με πετρέλαιο οικολογική καταστροφή που γνώρισε ο πλανήτης.

Έτσι παραμένουν πάρα πολλές περιοχές μέσα στη ζούγκλαΗ εταιρία Chevron η οποία έχει αγοράσει την Texaco έχει δεχθεί αγωγή ύψους 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τους κατοίκους περιοχών του βορειοανατολικού Εκουαδόρ, με κύρια κατηγορία την επιτηδευμένη απόρριψη από πλευράς Texaco στο διάστημα 1964 έως 1990, 18 εκατομμυρίων γαλονιών πετρελαϊκών αποβλήτων στην περιοχή με αποτελέσματα οδυνηρά για τους κατοίκους της λατινοαμερικάνικης χώρας. Οι ενάγοντες κάνουν λόγο για την μεγαλύτερη -σχετιζόμενη με το πετρέλαιο- καταστροφή όλων των εποχών και για ένα «Τσέρνομπιλ των Δασών».

Οι περιοχές στις οποίες κατοικούν κυρίως οι ιθαγενικές φυλές Cofán, Siona, Secoya, Kichwa και Huaorani, καταλήφθηκαν στην κυριολεξία από την Τέξακο το 1964, για την εκμετάλλευση των τεράστιων κοιτασμάτων πετρελαίου. Περισσότερες από 350 πετρελαιοπηγές δημιουργήθηκαν σε μία έκταση 4.300 τ.χλμ. για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων. Οι κάτοικοι της περιοχής, έχοντας τις διαβεβαιώσεις των αρχών για την τεχνογνωσία και το παγκοσμίου φήμης όνομα της Texaco, δεν μπορούσαν καν να υποπτευθούν τι τους περίμενε…

Η τεχνολογία που χρησιμοποίησε η Τέξακο δεν ικανοποιούσε ούτε τα στάνταρ της τότε εποχής. Τα απόβλητα ρίπτονταν χωρίς καμία πρόνοια σε τεράστιες λακκούβες μέσα στο δάσος καταστρέφοντας το περιβάλλον και βέβαια τον αγροτικό τρόπο ζωής των ιθαγενικών φυλών της περιοχής [1]. Είναι χαρακτηριστικό ότι η απόρριψη πετρελαϊκών αποβλήτων με τον τρόπο που γινόταν στην περιοχή είχε απαγορευτεί σε πολιτείες της γενέτειρας της Τέξακο, των ΗΠΑ, δεκαετίες πριν όπως έγινε δια νόμου στην πολιτεία της Λουιζιάνα από το 1942.

Το συνολικό μέγεθος των εκατομμυρίων γαλονιών πετρελαϊκών αποβλήτων που άφησε η εταιρία στην περιοχή μέχρι το 1992 ίσως μάλιστα να είναι μεγαλύτερο και από το ποσό για το οποίο μηνύθηκε το 2003 από τους 30.000 και πλέον πολίτες του Εκουαδόρ, ξεπερνώντας ίσως και τα 19 εκατομμύρια γαλόνια. Σε ορισμένες περιοχές τα τοξικά απόβλητα, όπως για παράδειγμα οι συγκεντρώσεις υδροκάρβουνου ξεπερνούν κατά 280 φορές τις επιτρεπόμενες μέγιστες [2].

Οι κάτοικοι ελάχιστα χρόνια μετά τη έναρξη των εργασιών εξόρυξης των κοιτασμάτων, ανέφεραν γρήγορα εξανθήματα στο δέρμα, την μόλυνση ποταμών και λιμνών της περιοχής, ενώ λίγο αργότερα διαπιστώθηκε η εξαφάνιση κάποιων ψαριών από αυτά, τα οποία μάλιστα αποτελούσαν και το βασικό είδος διατροφής για πολλές κοινότητες της περιοχής. Η κατάσταση γρήγορα επηρέασε άμεσα και τις καλλιέργειες, οι οποίες μολύνθηκαν με τους ιθαγενείς αγρότες να βλέπουν απελπισμένοι τα μοναδικά περιουσιακά τους στοιχεία να καταστρέφονται.

Οι πάμφτωχοι κάτοικοι της περιοχής είδαν τον τρόπο ζωής τους να καταστρέφεται ολοκληρωτικάΤα χειρότερα όμως δεν φάνηκαν παρά με την πάροδο των χρόνων. Σταδιακά αυξήθηκαν
-τα περιστατικά καρκίνου, κυρίως
αυτού του στόματος, του στομάχου και της μήτρας,
-η αύξηση των περιπτώσεων λευχαιμίας
-η υπερβολική αύξηση αποβολών των εγκύων, ενώ
-θραύση κάνουν οι ασθένειες του δέρματος και οι διάρροιες.
Τα τελευταία χρόνια γεννιούνται και βρέφη με γενετικές ανωμαλίες
[3].

Η Texaco Petroleum Company η οποία σταμάτησε την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στις αρχές της δεκαετίας του ’90 δέχτηκε σύντομα σωρεία κατηγοριών. Λίγο αργότερα ιδρύθηκε από τους κατοίκους των μολυσμένων περιοχών το Μέτωπο για την Υπεράσπιση της Αμαζονίας (Frente de Defensa de la Amazonia).

Η εταιρία πάντως, επωφελούμενη και της πολιτικής πραγματικότητας της χώρας τότε, έφτασε σε συμφωνία με την κυβέρνηση του Εκουαδόρ το 1995, σύμφωνα με την οποία θα αναλάμβανε την εκκαθάριση των περιοχών καταβάλλοντας 40 εκατομμύρια δολάρια, χρηματικό ποσό το ποσοστό του οποίου αναλογούσε -σύμφωνα με την αμφιλεγόμενη συμφωνία- στην συμμετοχή της Texaco στο κονσόρτσιουμ με την κρατική Petroecuador. Η συμφωνία με την κυβέρνηση του νεοφιλελεύθερου Sixto Durán Ballén προέβλεπε ότι η Texaco μετά την εκκαθάριση των περιοχών η οποία άρχισε το 1996 απεμπλέκονταν από οποιαδήποτε περαιτέρω ευθύνη και υποχρέωση.

Παρόλα αυτά οι περιοχές που η εταιρία υποστηρίζει ότι καθαρίστηκαν, μάλλον έχουν…ακόμα κάποια απόβλητα. Πορεία των κατοίκων της περιοχής στις 5 Οκτωβρίου προς μία «καθαρή» περιοχή κατέληξε σε μία περιοχή γεμάτη πετρελαϊκά απόβλητα στα οποία μάλιστα έριξαν συμβολικά ένα φέρετρο, το οποίο είχε γραμμένο πάνω του το όνομα του απερχόμενου διευθυντή της Chevron Ντέιβιντ Ο’ Ρίλι.  Η κατάσταση στις περιοχές στις οποίες έδρασε και αργότερα «καθάρισε» η Texaco συνεχίζει να είναι δραματική με τις συνέπειες της δράσης της να έχουν καταστρέψει κυριολεκτικά την ζωή και την υγεία των κατοίκων. Σε πολλές περιοχές η εταιρία απλά σκέπασε τα απόβλητα ώστε να μην φαίνονται και στα τέλη του 1997 γνωστοποιούσε μετά βαΐων και κλάδων ότι έφερε το καθήκον της εις πέρας…

Περισσότεροι από 30.000 κάτοικοι των περιοχών μήνυσαν την Chevron-Texaco το 2003 για τις επιπτώσεις της δράσης της και για τον «καθαρισμό» των περιοχών που αργότερα είχε αναλάβει ή εταιρία. Η Συμφωνία του 1995 πάνω στην οποία στηριζόταν η εταιρία δεν περιελάμβανε τις περιπτώσεις αγωγών κατά της εταιρίας από ιδιώτες.

Αυτός είναι ο "καθαρισμός"?Τον Αύγουστο του 2004 μετά από συνεχιζόμενες διαφωνίες μεταξύ εταιρίας και κατοίκων για το μέγεθος της καταστροφής ξεκίνησαν οι αυτοψίες στις εν λόγω περιοχές από εμπειρογνώμονες της κυβέρνησης του Εκουαδόρ, της εταιρίας αλλά και του δικαστηρίου. Μετά από σχεδόν δύο χρόνια και οι τρεις επιτροπές αποδέχθηκαν την ύπαρξη σοβαρότατης μόλυνσης στην περιοχή. Η περίπτωση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τα αστήρικτα επιχειρήματα μελών και δικηγόρων της εταιρίας τα οποία έχουν φτάσει στο σημείο να υποστηρίζουν ότι ουδέποτε υπήρξε περιβαλλοντική καταστροφή ή κάποια άλλη συνέπεια από τη δράση της εταιρίας! Οι άνθρωποι αυτοί προκειμένου να εξασφαλίσουν μια καλή καριέρα, μια θέση παραπάνω και έναν παχυλό μισθό ξεχνούν και θάβουν πραγματικότητες, διαστρεβλώνουν αλήθειες και φτάνουν στο σημείο να λένε ότι οι περιοχές αυτές είναι πεντακάθαρες. Υπάρχουν δικηγόροι της εταιρίας βασιλικότεροι του βασιλέως…

Η Chevron η οποία εξαγόρασε την Texaco το 2001, στηρίζει την υπερασπιστική της γραμμή στην συμφωνία με την κυβέρνηση του Εκουαδόρ το 1995, λέγοντας ότι «από την στιγμή που προέβη στις «απαραίτητες εργασίες αποκατάστασης» δεν έχει –όπως προεβλεπε η συμφωνία του ’95- καμία περαιτέρω υποχρέωση.  Όπως αναφέρθηκε παραπάνω όμως, η Συμφωνία δεν ισχύει για αγωγές από ιδιώτες.

Η Chevron σε μία κλασσική στρατηγική αντεπίθεσης δημοσίων σχέσεων περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατάσταση επιρρίπτοντας ευθύνες στην τοπική Petroecuador, καταγγέλλοντας μάλιστα την κυβέρνηση του Εκουαδόρ για παραβίαση της Διμερούς Συμφωνίας Επενδύσεων μεταξύ Εκουαδόρ-ΗΠΑ καθώς και παραβίαση του διεθνούς δικαίου! Η Chevron έχει σε συνεχή λειτουργία μια εκστρατεία μέσω των μμε στις οποίες συχνά προσπαθεί να προβάλλει τον εαυτό της ως το «θύμα» της υπόθεσης. Η προσπάθεια της εντάθηκε μετά την βράβευση με το περιβαλλοντικό βραβείο Goldman των δύο ακτιβιστών Πάμπλο Φαχάρδο Μεντόθα και Λουίς Γιάνθα για τον αγώνα τους εναντίον της εταιρίας [4]. Ο αδερφός του Φαχάρδο είχε δολοφονηθεί λίγο μετά την εμπλοκή του στο δικαστικό αγώνα κατά της εταιρίας, η οποία δεν καταδίκασε ποτέ τις όποιες προσπάθειες εκφοβισμών και απαγωγών έγιναν σε μέλη που εμπλέκονταν στον δικαστικό αγώνα, ξεσηκώνοντας θύελλα διαμαρτυριών από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από όλο τον κόσμο. Οι δύο βραβευθέντες για πολύ καιρό κυκλοφορούσαν με ειδική συνοδεία και άλλαζαν τα σπίτια στα οποία κοιμόντουσαν κάθε βράδυ [5].

Όσοι ξένοι πάνε στην περιοχή -ειδικοί ή μη- δεν πιστεύουν στα μάτια τους...και στα χέρια τους!Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι παρά τις απελπισμένες φωνές των κατοίκων της περιοχής επί χρόνια, η υπόθεση ξαναβρήκε χώρο στα βορειοαμερικάνικα μμε, όταν ο Πάμπλο Φαχάρδο βραβεύτηκε, τελείως ανέλπιστα μάλλον, τον Δεκέμβριο του 2007 από το…CNN, ως «Ήρωας του Μήνα», με την Chevron να μην πιστεύει στα μάτια της…και τα αυτιά της.

Παρά την αξιοθαύμαστη κάλυψη την οποία έχουν οι εταιρίες στις ΗΠΑ από τα μμε, οι φωνές διαμαρτυρίας και αντίστασης όλο και πυκνώνουν, αφού:
-και η περιβαλλοντική/κοινωνική καταστροφή είναι εξωπραγματική

και η προσπάθεια της Chevron κάθε ημέρα που περνά μοιάζει ένας αγώνας ενάντια στη λογική.

Η εισαγγελέας Κέρι Κένεντι κόρη του Ρόμπερτ Κένεντι, μέλος της Διεθνούς Αμνηστίας και του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων “Robert F. Kennedy”, σε πρόσφατο ταξίδι της στο Εκουαδόρ περιέγραψε την κατάσταση: «Εκτάσεις γεμάτες με βάλτους πετρελαίου, τεράστιες λακκούβες στο έδαφος γεμάτες απόβλητα και εγκαταλελειμμένες από την Τέξακο μολυσμένες εγκαταστάσεις. Τα φορτηγά της Τέξακο πέταγαν τα απόβλητα ακόμα και σε δρόμους από τους οποίους πέρναγαν άνθρωποι. Η εταιρία ήξερε ότι θα πέθαιναν άνθρωποι εξαιτίας της δράσης αυτής, αλλά το αγνόησε. Αυτό που έκαναν είναι σίγουρα μια γενοκτονία εξ’ αμελείας» [6]… Η απόθεση των αποβλήτων της εταιρίας σε δρόμους, λίμνες, ποτάμια και λακκούβες ήταν συνεχής. Υπήρξαν μάλιστα και περιπτώσεις στις οποίες οι κάτοικοι της περιοχής έπρεπε να δημιουργήσουν φράγματα σε ποταμούς, ώστε ο τοξικός βούρκος των πετρελαϊκών αποβλήτων να σταματήσει να ρέει [7].

Η κ. Κένεντι παρουσίασε επίσης και το πρόβλημα της επέκτασης της μόλυνσης σε άλλες περιοχές αφού τα πετρελαϊκά απόβλητα έχουν μολύνει όλο τον υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής με αποτέλεσμα οι δηλητηριώδεις και άλλες τοξικές ουσίες να εξαπλώνονται. Δεν παρέλειψε τέλος, να εκφράσει τον «αποτροπιασμό της για το γεγονός ότι μια εταιρία από τη χώρα της συμπεριφέρθηκε κατ’ αυτό τον τρόπο».

Δεν είναι όμως η μόνη.
«Οργή και ντροπή» είχε δηλώσει ότι ένοιωσε και ο Δημοκρατικός και μέλος του Κογκρέσου Τζέιμς Μακ Γκόβερν, όταν επισκέφθηκε τις περιοχές δράσης της εταιρίας το 2008. Κατά την επιστροφή του στις Η.Π.Α. απέστειλε γράμμα στον Μπαράκ Ομπάμα κάνοντας λόγο για μία «τρομακτική ανθρωπιστική και περιβαλλοντική κρίση» [8].

Πολύ πριν την τεράστια δικαστική διαμάχη, εντύπωση στις ΗΠΑ σχετικά με την υπόθεση είχε προκαλέσει το βιβλίο της δικηγόρου Τζούντιθ Κίμερλινγκ “Amazon Crude” το 1993,  στο οποίο μετά από διαδοχικές επισκέψεις στο Εκουαδόρ περιέγραφε από τότε την καταστροφή. Η Κίμερλινγκ ανέφερε ότι από την εμπειρία της στο Εκουαδόρ έμαθε πως «η κύρια μηχανή της περιβαλλοντικής καταστροφής και της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή του Αμαζονίου βρίσκεται σε λειτουργία από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις άλλες πολυεθνικές εταιρίες» [9].

Η Chevron αντιμετωπίζει όμως και άλλα προβλήματα, όπως τις έρευνες του Γενικού Εισαγγελέα του Εκουαδόρ για υπόθεση δωροδοκίας. Η εταιρία μάλιστα διέρρευσε υποτιθέμενα βίντεο στο YouTube στα οποία φαινόταν δικηγόροι να χρηματίζονται από την αντίπαλη της εταιρίας πλευρά. Σύντομα αποδείχθηκε ότι τα βίντεο δεν ήταν αληθινά, με την εταιρία μετά τις αποκαλύψεις να προσπαθεί να κάνει το ζήτημα να ξεχαστεί [10].

Η υπόθεση Chevron-Ecuador αποτελεί μια μοναδική περίπτωση καθώς είναι η πρώτη φορά που ιθαγενικοί πληθυσμοί μηνύουν σε τέτοια έκταση μια πολυεθνική εταιρία για τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές καταστροφές που επέφερε η λειτουργία της. Τα  πρόσφατα αποτελέσματα αντίστοιχων περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων που προήλθαν από δράση πολυεθνικών ήταν ευνοϊκά για τις εταιρίες (βλ. Exxon στην Αλάσκα, Shell στη Νιγηρία), αλλά εδώ η κινητοποίηση -όπως και η όλη υπόθεση- είναι πολύ μεγαλύτερη.
Η τελική απόφαση όποτε έρθει θα είναι ένα πολύ σημαντικό προηγούμενο για χιλιάδες παρόμοιες υποθέσεις εκμετάλλευσης σε ολόκληρο τον πλανήτη και θα αποτελέσει ένα σημείο καμπής, είτε για τους εκμεταλλευτές, είτε για τους εκμεταλλευόμενους.


[1] Environmental Impacts of Texaco presence in Ecuador, ChevronToxico
[2] Chevron (CVX) in the Amazon – Oil Rights or Human Rights? Texaco’s legacy, Chevron’s responsibility, Amnesty International USA
[3]
Health Impacts of Texaco presence in Ecuador, ChevronToxico
[4]
Chevron Plays ‘Victim’ To Deflect Media Coverage of Goldman Award for Ecuadorian Activists,
[5]
Chevron Plays ‘Victim’ To Deflect Media Coverage of Goldman Award for Ecuadorian Activists,
Frente de Defensa de la Amazonía- Asamblea de Afectados por Texaco,
Chevron-Toxico, Trial Timeline
[6]
Crude,’ the Film, Explores Oil Giants’ Crude Conduct in Ecuador,
[7]
Μαρτυρίες των κατοίκων της περιοχής στο ντοκιμαντέρ Texacontaminacion
[8]
βλ. [6]
[9]
A Woman’s Amazon Odyssey, Oil’s Grip on Ecuador’s Indigenous Peoples
[10]
βλ. [6]

Οκτώβρης 2009

Ένα Σχόλιο to “Texacontaminacion”

  1. […] Δεν ξεπληρώνεται με ένα πρόστιμο χάδι μια καταστροφή αιώνων… […]


Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s